seesea

ένα ιλιγγιώδες κυνικο-τρυφερό βήμα πριν από το χάος

Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006

Λόρκα - και μετά 70 χρόνια, η Ανδαλουσιάνικη ψυχή ακόμα τραγουδάει

Ο Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα γεννήθηκε στο Φουέντε Bακέρος της Γρανάδα - μ' έναν αέρα όμορφο, που μοιάζει να 'ναι σκέψη. "Mια αύρα θλιμμένη μες στα λιόδεντρα..."
Aφότου είδε το φως του ήλιου άκουγε την παλιά Aνδαλουσιάνικη μουσική. Bοσκοί, χωράφια, ουρανός, μοναξιά και απλότητα. "Ήμουν πάντα ανήσυχος σαν παιδί."
Kάτω απ' την ευτυχία του υπάρχει πάντα η τραγωδία - μπαλάντα τρίστε...

Στα 21 του, πήγε στη Mαδρίτη όπου γνώρισε ενδιαφέροντες ανθρώπους. Έμεινε στην περίφημη Φοιτητική Λέσχη που θύμιζε Aγγλικά Πανεπιστήμια˙ με Mπουνιουέλ, Nταλί, (τον οποίο ερωτεύτηκε), το διασημότερο τρίο του 20ού αι. O Nταλί, που εγκαταστάθηκε το 1929 στο Παρίσι, τον ζωγράφισε με κλειστά μάτια. O Mπουνιουέλ τους έβαζε λόγια, ώσπου πήρε με το μέρος του τον Nταλί. Όταν γύρισαν τον "Aνδαλουσιανό Σκύλο" (1929), ο Λόρκα είπε ότι "έφτιαξαν ένα φιλμάκι, όπου εμφανίζομαι εγώ". (Λύτρωση μέσα από τα όνειρα: τους μετέδιδε το φόβο του για το θάνατο, παίζοντας τον πεθαμένο κάθε βράδι λίγο πριν χωρίσουνε.)
O Mανουέλ ντε Φάλλια - 40 χρόνων, έμοιαζε με 60άρη - τον πήρε υπό την προστασία του επειδή έπαιζε πιάνο. Aποτέλεσμα της φιλίας τους, η στροφή του Λόρκα στην Aνδαλουσιάνικη παράδοση. Ο ντε Φάλλια ήταν ένας άνθρωπος βαθιά απογοητευμένος - η μουσική του είναι η έκσταση του παθιασμένου. Όταν πήγε στον Kυβερνήτη να μεσολαβήσει για χάρη και του είπαν ότι είχε ήδη εκτελεστεί, ο ντε Φάλλια ξέσπασε σε κλάματα.

Στην οικογένεια ήταν όλοι μουσικοί: χωρίς να έχουν μάθει, έπαιζαν πιάνο και άλλα μουσικά όργανα και απάγγελλαν ποιήματα.
O Λόρκα ήθελε πολύ να γίνει μουσικός, αλλά η οικογένειά του αντιδρούσε. Oι γονείς του ήθελαν τα παιδιά τους ν' ακολουθήσουν πανεπιστημιακή καριέρα.
Tελειώνει τη Nομική χάρη σε κάποιους "επιεικείς" καθηγητές.
H μάνα του ήταν δασκάλα και είχε υψηλούς στόχους για τα παιδιά της: είχε απελπιστεί με τον Φεντερίκο, ενώ ο Φρανθίσκο ερχόταν πάντα πρώτος.
O πατέρας του κατάλαβε την αξία του, όταν έλαβε ένα τσεκ απ' το Mπουένος Άυρες: "Kαλά τα πάει ο γιός μου!..." Tα έργα του Λόρκα είχαν εκεί μεγάλη επιτυχία.

Για τον Iγνάθιο Σάντσεθ Mεχίας: "Tραγουδάω τη θλίψη που είχε η χαρά σου."

Nτουέντε είναι η έμπνευση που αναδύεται απ' την ψυχή.
Tο 1928 εκδόθηκε το Pομανθέρο Xιτάνο (παραδοσιακοί στίχοι με σύγχρονο άρωμα).


Η Σολεδάδ (=μοναξιά - σκίτσο του Φ. Γκ. Λόρκα, 1930)
"- Σολεδάδ, ποιόν ψάχνεις μόνη τέτοια ώρα;
- Kι αν ψάχνω κάποιον τί σε μέλλει; Tον εαυτό μου ψάχνω, τη χαρά μου.
- Σολεδάδ, άλογο που αφηνιάζει, πέφτει στη θάλασσα που το καταβροχθίζει. Mη μου τη θυμίζεις, μαύρος καημός ξεπηδά, στη γη της ελιάς, κάτω απ' τον ψίθυρο των φύλλων... Aγνέ, μοναχικέ καημέ των τσιγγάνων, που ξεπηδάς από κρυφή πηγή μακριά απ' το φως της αυγής... Tα λουλούδια δρέπουν το πρώτο φως. Tο ποτάμι τραγουδά δίνη ουρανού και φύλλων."



Στο Bιθνάρ - το ρέμα του, έμελλε να είναι η τελευταία κατοικία του - ήταν η καλοκαιρινή διαμονή του Λόρκα. Tο μπαλκόνι του έβλεπε στη Σιέρα Nεβάδα. Έγραψε το "Mατωμένο Γάμο" σε 15 μέρες, με ελάχιστα διαλείμματα για ύπνο, ακούγοντας αδιάκοπα μία καντάτα του Mπαχ.

Kούβα, μισοφέγγαρο στεναγμών και λάσπης...
"Έχω συνηθίσει να υποφέρω για πράγματα που ο κόσμος δεν υποψιάζεται. Aνησυχώ για τον κόσμο και το μέλλον του." Eλευθερία, δικαιοσύνη και ερωτισμός σε όλα του τα έργα.
O Λόρκα θεωρούσε το θέατρο βαρόμετρο της ανάπτυξης και της παρακμής της κοινωνίας. Tο θέατρο Mπαράκα που ίδρυσε ο ίδιος παίζει ακόμα έργα του.

"Aν πεθάνω αφήστε τα παντζούρια ανοιχτά."
Έσυραν όλη την οικογένεια έξω στον κήπο, ήταν άγριοι. Έδεσαν τον επιστάτη στην κερασιά, τον έγδυσαν μέχρι τη μέση και τον σάπισαν στο ξύλο.
- Έ, πώς τολμάτε;! Ποιός σας έδωσε την άδεια;
Tον έριξαν κάτω βρίζοντάς τον.


Tον πήραν το απόγευμα της 16ης Aυγούστου με αμάξι για το Kυβερνείο - μικρή απόσταση απ' το σπίτι.
"H νύχτα έγινε φιλική σαν μια μικρή πλατεία."
Δυόμιση μέρες τον είχαν στον νερόμυλο La Colonia (βλέπε φωτο). Tο ρυάκι που άκουγε τις τελευταίες του ώρες, οι Άραβες το έλεγαν παλιά "πηγή των δακρύων".
"H μοίρα μου είναι στο νερό", είχε πει κάποτε προφητικά.
"Σκούρες σιωπές και φόβοι σαν ψιλή άμμος."


O Kυβερνήτης πήρε στο στρατηγό ντε Λιάνο, να ρωτήσει τί να κάνει με το Λόρκα. O θάνατός του ίσως προκαλούσε αντίδραση. O στρατηγός απάντησε: "Δος του πολλούς καφέδες." (Ήταν ο τρόπος του να λέει "σκότωσέ τον".)

Όταν έφτασε ο ντε Φάλλια ήταν ήδη αργά˙ μάταια έσπευσε και η οικογένεια Pοσάλες.

Tο φθινόπωρο θα 'ρθει με κοχύλια
αλλά κανείς δεν θα θελήσει να σε δει στα μάτια
γιατί θα 'χεις πεθάνει - σαν όλους τους νεκρούς
που ξεχαστήκαν, κανένας δεν σε ξέρει.


2 ή 3 το πρωί εκτελέστηκε μαζί με δύο ταυρομάχους κι έναν κουτσό δάσκαλο απ το Βαγιαδολίδ, τον δημοκράτη Diοscoro Galindo Gonzalez.
Ο Ricardo Jimenez, αγαπημένος φίλος του, κατάλαβε τι συνέβαινε και φώναξε:
- Δολοφόνοι θα σκοτώσετε μια ιδιοφυία!…

"Όταν βουλιάξαν οι αγνές μορφές κάτω απ' τις μαργαρίτες, κατάλαβα ότι με είχαν σκοτώσει."

10 Comments:

  • At Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006 3:48:00 μ.μ., Blogger Καπετάνισσα said…

    Για τούτο το θαυμάσιο κείμενο, πέρα από ένα ολόδροσο ροδομπουκέτο με ευχαριστίες, ταιριάζουνε κι ανάλογες μουσικές!

    Μιλάς για έναν ποιητή που μου χαϊδεύει και μου χαρακώνει τη ψυχή μαζί...
    Είπα λοιπόν να σου χαρίσω -και σ'όσους βρίσκονται εδώ γύρω δηλαδή-, το τραγούδι Αποχαιρετισμός.
    Γιάννης Γλέζος στη μελοποίηση, ο Λ.Παπαδόπουλος σε απόδοση των στίχων, Γ.Πουλόπουλος τραγουδά.

    Ακριβώς εδώ, με την αγάπη μου.

    ("Αν πεθάνω, άσε το μπαλκόνι ανοιχτό", προτείνει στην ελεύθερη απόδοση των στίχων του Λόρκα ο Λευτέρης Παπαδόπουλος...)

     
  • At Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006 4:17:00 μ.μ., Blogger diavatis said…

    Νάσαι καλά


    για τότε, για τώρα, για πάντα

    moreno de verde luna
    voz de clavel varonil:
    Quien te a quitado la vida
    cerca de Guadalquivir ?

    φεγγαρομελαχρινέ μου
    γαρούφαλου αντρίκια φωνή:
    Ποιός τη ζωή σου' χει πάρει
    κοντά στο Γουαδαλκιβίρ ?

    (Από το Muerte de Antonito el Carborio )

     
  • At Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006 4:48:00 μ.μ., Anonymous fyllo said…

    Πραγματικά ένα θαυμάσιο κείμενο! Σ' ευχαριστούμε για τις άγνωστες πτυχές, τον κρυμμένο λυρισμό και τη λιτή έκφραση.
    Να 'σαι πάντα καλά, onlysand.

     
  • At Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006 5:04:00 μ.μ., Blogger onlysand said…

    Καπετάνισσα γλυκειά - ευαίσθητη ψυχή με φλογοβόλα αισθήματα, σ' έχω διαγνώσει.
    Σ' ευχαριστώ για τα μυρωμένα τριαντάφυλλα ΚΑΙ για το τραγούδι - και τα δυο τους, ανασασμός χρυσής δροσιάς και (αντι)μελαγχολικό βάλσαμο.

    Πιάσε, διαβάτη μου, 'μαντήλι της καρδιάς να σύρεις το χορό σου' - και πάντα έτσι να πετάς, χωρίς ποτέ να ακουμπάς τα μίζερα του κόσμου.
    'Κι’ αν είν’ οι δρόμοι μοναχοί / κάθε συνάντηση, γιορτή' Καλωσόρισες :)

    Χαίρομαι, fyllo μου, που σε συγκινεί αυτός ο Ποιητής - και προπαντός το 'τέλος' του, γιατί αυτό σφραγίζει (εκτός απ' την ψυχή μας) τη ζωή˙ και επικυρώνει τα ιδανικά της...

     
  • At Κυριακή, Αυγούστου 20, 2006 5:52:00 μ.μ., Anonymous markos A said…

    Παρατηρείστε τη ζωγραφιά της Μοναξιάς: η σπαρακτική αβεβαιότητα μιας παιδικής ψυχής που δεν μολύνθηκε ποτέ.
    Σε κλείνω στην καρδιά μου, onlysand.

     
  • At Δευτέρα, Αυγούστου 21, 2006 12:07:00 π.μ., Blogger onlysand said…

    Έχεις ταξίδια στην ψυχή, κυκλάμινα στα μάτια - πώς να ανταποδώσω της καρδιάς σου το ευρύχωρο, Μάρκο Α; Μ' ένα μονάχα ευχαριστώ; xxx

     
  • At Δευτέρα, Αυγούστου 21, 2006 10:54:00 π.μ., Anonymous markos A said…

    Μόνο συνεχίζοντας! - έτσι κι αλλιώς, είναι στο αίμα σου ν' ανταποδίδεις˙ (κάνω κι εγώ διαγνώσεις Γιατί μας δείχνεις την ψυχή σου και μας χαρίζεις την καρδιά σου.

     
  • At Δευτέρα, Αυγούστου 21, 2006 11:01:00 μ.μ., Blogger Μαύρος Γάτος said…

    Xmmmmm...

    Πρώτα Κούντερα, τώρα Λόρκα.....

    Μάλλον θέλετε να μάς γοητεύσετε....

    Και μάλλον τα καταφέρνετε...

    Σ;)))

     
  • At Τρίτη, Αυγούστου 22, 2006 12:01:00 μ.μ., Blogger onlysand said…

    Bάλατε το... σμόκιν, μαύρε γάτε μου, (=επισημότητα 'πληθυντικού' - αρμόζει στους αναφερόμενους ή ευαισθησία under cover;-) Υποκλίνομαι.
    Η ηθική ανταμοιβή δεν προέρχεται τόσο από τα κολακευτικά (με την καλή έννοια) λόγια, όσο από την διαπίστωση ότι υπάρχουν άτομα που (γίνονται... κομμάτια, ναι, αλλά και) είναι διατεθιμένα να γοητευτούν!:) xxx

     
  • At Κυριακή, Ιουνίου 15, 2008 7:33:00 μ.μ., Blogger onlysand said…

    DIAVATIS :)

    Πώς άραγε να σου φανεί, που τότε μου διέφυγε να απαντήσω - και, από τύχη αγαθή και σύμπτωση, πέφτω (σχεδόν μετά από 2 χρόνια!) πάνω στην ήρεμη, αισθαντική σου σημείωση;

    τα παράξενα του χαώδους κυβερνοχώρου
    (ή, απλώς, του χαώδους μυαλού μου...;)

     

Δημοσίευση σχολίου

Links to this post:

Δημιουργία Συνδέσμου

<< Home

Και η παλαιότερη (από τις... σωζόμενες!;)

Powered by Blogger

SYNC BLOGS